Müziğin İnsan Psikolojisi Üzerindeki Etkisi

Müziğin İnsan Psikolojisi Üzerindeki Etkisi: Hepimiz hayatımızın fırsat bulduğumuz her alanına müziği koyarız. İnsan hayatında müzik önemli bir yer tutar. Üzüntülü, öfkeli, stresli her ruh halimize hitap eden bir müzik türü mutlaka buluruz. Peki dinlediğimiz bu şarkıların insan psikolojisine etkisi var mı? Hüzünlüyken dinlediğimiz müzikler bizi daha da hüzünlendirip bir kısır döngü içine mi sokar? Dinlediğimiz müzik bizi nasıl etkiler? Gelin birlikte bakalım.

Psikoloji ve Müzik

Müziklerin yalnızca insan üzerinde değil diğer canlı türlerinde de bir takım etkilere yol açtığı yapılan çalışmalarla kanıtlanmıştır. Hatta bu durum hayvanlarda daha iyi verim alınması amacıyla bile kullanılmıştır. Buda bize müziğin motivasyona etkisinin yalnızca insanlara değil hayvanlarda da olduğunu gösteriyor. Bununla ilgili bir haberi buraya bırakayım, belki bakmak istersiniz. Klasik Müzik Dinleyen İneklerin Verimi Tavan Yaptı

Müziğin insan psikolojisi üzerindeki etkisi ise özellikle İslam Medeniyeti zamanında yapılan çalışmalarla ortaya çıkarılmıştır. Hatta birçok ruhsal hastalığı müzikle tedavi etmişlerdir. Bilhassa bu dönemde yaşamış olan İbn-i Sina, Er-Razi, Farabi gibi alimler ve hekimler psikoloji ve müzik alanında hastalıkların tedavisinde nasıl kullanılacağına ilişkin ilmi esaslar kurmuşlardır.

İbn-i Sina bu konuda şöyle der; “Tedavinin en iyi yollarından, en etkililerinden biri hastanın akli ve ruhi güçlerini artırmak, ona hastalıkla daha iyi mücadele etmek için cesaret vermek, hastanın çevresini sevimli, hoşa gider hale getirmek, ona en iyi musikiyi dinletmek ve onu sevdiği insanlarla bir arya getirmektir.” İbn-i Sina’ya göre, ses tonu değişikleri insanın ruh hallerini belirtir ve müzik bestelerini bize hoş gösteren şey işitme gücümüz değil, o besteden çeşitli telkinler çıkaran idrak yeteneğimizdir. (Somakçı, 2003:132)

Müziklerin Olumlu ve Olumsuz Etkileri
Müziğin İnsan Psikolojisi Üzerindeki Etkisi

Hatta Selçuklu ve Osmanlı zamanında kurulan hastanelerde günümüz tabiriyle müzikoterapi olurdu. Yani akıl hastalarına müzikle tedavi yapılırdı. Nureddin Hastanesi, Fatih Darüşşifası, Edirne Darüşşifası ve Gevher Nesibe Şifahanesi müzik ve psikoloji alanında çalışmalar yapan hastanelerden birkaçıdır. Günümüzde Kanada’da McGill Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmada müziklerin insanların hafıza,dikkat ve vücut hareketlerini düzenlemede rolü bulunan dopamin seviyesini artırdığı gözlemlenmiştir.

Türk Musikisinde Makamların Ruha Etkisi

Farabi müziğin insan psikolojisi üzerindeki etkisini Türk musikisine göre incelemiş ve her makamın ruha nasıl etki ettiğini şöyle açıklamıştır;

  1. Rast makamı: İnsana sefa (neşe-huzur) verir.
  2. Rehavi makamı: İnsana beka (sonsuzluk fikri) verir.
  3. Kuçek makamı: İnsana hüzün ve elem verir.
  4. Büzürk makamı: İnsana havf (korku) verir.
  5. Isfahan makamı: İnsana hareket kabiliyeti, güven hissi verir.
  6. Neva makamı: İnsana lezzet ve ferahlık verir.
  7. Uşşak makamı: İnsana gülme hissi verir.
  8. Zirgüle makamı: İnsana uyku verir.
  9. Saba makamı: İnsana cesaret, kuvvet verir.
  10. Buselik makamı: İnsana kuvvet verir.
  11. Hüseyni makamı: İnsana sükûnet, rahatlık verir.
  12. Hicaz makamı: İnsana tevazu (alçakgönüllülük) verir (Ak, 2006: 132).

Fârâbi aynı zamanda Türk musikisindeki makamlarının zamana göre psikolojik etkilerini de şu şekilde göstermiştir:

  1. Rehavi makamı: Yalancı sabah vaktinde etkili
  2. Hüseyni makamı: Sabahleyin etkili
  3. Rast makamı: Güneş iki mızrak boyu iken etkili
  4. Buselik makamı: Kuşluk vaktinde etkili
  5. Zirgüle makamı: Öğleye doğru etkili
  6. Uşşak makamı: Öğle vakti etkili
  7. Hicaz makamı: İkindi vakti etkili
  8. Irak makamı: Akşamüstü etkili
  9. Isfahan makamı: Gün batarken etkili
  10. Neva makamı: Akşam vakti etkili
  11. Büzürk makamı: Yatsıdan sonra etkili
  12. Zirefkend makamı: Uyku zamanı etkilidir (Altınölçek, 1998: 61)

Artık müziğin insan psikolojisi üzerindeki etkisi yapılan çalışmalarla da kanıtlanmıştır. Bununla ilgili birçok bilimsel çalışma bulunmaktadır.

Müziklerin Olumlu ve Olumsuz Etkileri

Müziğin İnsan Psikolojisi Üzerindeki Etkisi
Müziklerin Olumlu ve Olumsuz Etkileri

Hastaların kaygılarını azaltmak maksadıyla hangi seslerde ruh hallerinin dingin ve sakin olacakları incelenmiş ve beyin dinlendirici müzikler olarak klasik müzik ve kuş seslerine karar verilmiş. Bu uygulamaya hastaların olumlu tepki verdikleri ve kaygılarının azaldığı gözlemlenmiş.(Grene, 2006:3)

Bu yapılan çalışmada müziğin insan psikolojisi üzerindeki etkisi olumlu olarak karşımıza çıkıyor. Yalnız müziğin olumsuz etkileri yok dersek kendimizi kandırmış oluruz. Bazı müziklerin insan üzerinde negatif etki yaptığını yapılan çalışmalar ortaya koyuyor.

Nitekim Güner (1998) yaptığı çalışmada heavy metal müzik dinlemeyi tercih edenlerin diğer müzikleri dinleyenlere oranla daha fazla saldırgan ve kaygılı davranışlar gösterdiklerini söylüyor.

Yapılan bilimsel araştırmalarla da özellikle arabesk tarzı müzikler insan psikolojisi üzerinde olumsuz etkiler bırakıyor. Bu tür müziklerin konserlerinde insanların kendilerine çeşitli kesici aletlerle zara vermeleri de bu durumu destekler niteliktedir. Arabesk dinleyicileri bize kızmasın, biz demiyoruz araştırmalar diyor:)

Sonuca gelecek olursak

Müziğin insan psikolojisi üzerinde etkisi olduğunu ve bunların olumlu ve olumsuz olarak ikiye ayrıldığını söyleyebiliriz. Bu nedenle insanların daha çok huzur veren, psikolojimize olumlu etki yapan klasik müzik ve ney müziği dinlemeyi tercihlerimizde ağırlık vermek iyi olur diyebiliriz.

Olumsuz duyguları barındıran, alkol/madde gibi kötü alışkanlıkları kullanmayı özendiren ve amaçsız bir yaşamı özendiren şiddet içerikli mesajlar veren bazı müzik türlerindense uzak durmak ruh sağlığımız açısından iyi olur diyebiliriz.

Kaynakça

Öfke ve psikolojik belirtiler üzerine müziğin etkisi Fahri SEZER Cilt:8 Sayı:1 Yıl:2011

Ak, A.Ş. (1997). Avrupa ve Türk-İslâm Medeniyeti’nde Müzikle Tedavi Tarihi, Gelişimi Ve
Uygulamaları, Öz Eğitim Basın Yayın Dağıtım Ltd. Şti. İstanbul.

Altınölçek, Haşmet (1998). Bir İletişim Aracı Olarak Müzik ve Müzikle Tedavi Yöntemleri,

Barber, N.L. and Barber, J.L. (2005). Jazz For Success: Alternative Music Therapy To
Enhance Student Development In College, Journal Of College And University Student
Housing, Volume 33, Number 2.

Yorum Yazın